GELİNLE İLGİLİ GELENEKLER
16 Mart 2015
21:52
1060 Kez Okundu

d-2

Değerli okuyucularım.Bugün sizlerle yöremiz düğün geleneği hakkında bilgiler vermek istiyorum.  Bu bir bilgiden daha çok geleneklerdeki fark edilmeyen ayrıntıları göstermek olacaktır. Farklı bir pencereden düğün sırasında gelinle ilgili yapılan uygulamalar. Konuyu geniş olarak hazırladığımız Sandıklı Folklorundan Damlalar 2.cilt isimli eserimizde bulabilirsiniz.

GELİN SİNİSİ

Nişanlı kıza sini gelir.Bu sini de çerez ve çeşitli tatlılar bulunur.Nişanlılara pazartesi günleri çerez gönderilerek nişanlı kızın ihtiyaçları temin edilir. Dini bayramlar da bayramlık elbise alınarak çerez de gönderilmektedir.

GELİNİN ACARI NASIL BELLİ OLUR?

Yöremizde, “Gelinin acarı yoğurt ezmesinden belli olur” diye bir deyim vardır. Nişanlılık sürecinde gelin kız kaynanasının yanına bazı zamanlarda yardım etmesi için çağrılmaktadır. Genellikle gelin kız nişanlısı evde olmadığı zamanlarda, gurbette, askerde olduğu zamanlar çağrılmaktadır.  Bahar temizliği, bayram yemeklerinin hazırlanması gibi. Bundan maksat gelini olacak kızın maharetini görmektir. Kusura köyümüzde bir zamanlar bu gelenek sonucu, “Gelinin acarı yoğurt ezmesinden ve yaprak sarmasından belli olur.” Denilerek bir bakıma kızın evi çevirip-çeviremeyeceğinin bir mukayesi yapışmaktadır.

GELİNİN ARDI SIRA SU DÖKÜLÜR CEBİNE TAŞ KONUR

Gelinin atasının evinden çıkarken ardı sıra su dökülür. Bundan maksat bahtını iyi olması temennisidir.

İlçemize bağlı bazı köylerimizde (Özellikle dağ köyleri) gelinin cebine taş konur. Maksat, gelin yeni evinde ağır olsun, aklı babasının evinde kalmasın, sık sık küs gelmesin anlamındadır.

GELİN İNDİRME

Gelin yeni evinin önüne gelince arabadan veya attan aşağı inmez. “Aman gelin topalmış” gibi sözlerle gelin inmeye teşvik edilir. Gelin evin eşiğinden içeri girmeden ayağının önünde kurban kesilir. Gücü  yetenler sığır, koyun , gücü yetmeyenler ise horoz keserler. Böylece gelinin ayağının bereketli olacağına, kesilen kurbanın gelinin kazasını, belasını alacağına inanılmaktadır.

Eskiden gelin yeni evine gelirken ayna ile karşılanırmış. Bunun sebebi ise aynanın baht açıklığı, parlak gelecek anlamına geldiğine inanılmasından dolayıdır.

Gelin eşikten girerken önce sağ ayağını atar. Bunun uğruna ve bereketine inanılır.Gelin yeni evine girerken üzerine şeker serpilir.  Yani yeni yuvan şirin olsun, ağız tatlılığı olsun, kavgasız mutlu bir hayat sürsünler anlamını içermektedir. Bazı köylerimizde ise şekerin içersine düğü de katılmaktadır. Bu da hem maddi hem de  manevi bakımdan tokluğu ifade eder.

d-1

YOLLUK ALMA

Gelinin başını, süslemesini genellikle yengesi, teyzesi  gibi yakınlarından birisi yapar. Gelinin kuşağını ise erkek kardeşi bağlar. Erkek kardeşi yoksa amca çocukları yapar. Kuşak bağlamak Türk halk inançlarında önemli bir konudur.  Sağ-salim teslim etmek, b,r bakıma mühürlemek anlamındadır.

Kuşak bağlandıktan sonra damadın babasından para istenir. Buna kardeş yolluğu da denilmektedir. Gelin bulunduğu odadan çıkartılmaz ve kapısı kilitlenir. Oğlan evinden yolluk istenir. Yolluk alınmadan gelin damadın yakınlarına teslim edilmez.

YÜZ GÖRÜMLÜLÜĞÜ/YÜZ AKLIĞI

Gelin indikten sonra yeni yuvasına girer.Gelinin başında kırmızı eşarp olur.Gelinin yüzünü damattan önce kimse göremez. Buna yüz görümlülüğü de denilmektedir. Kayınpederden alınan hediyeye ise “yüz aklığı” denir.

DÜĞÜNDE KİMLER OYNAMAZ?

Kızın anne ve babası düğün sırasınca oynamaz. Hem ağlarım, hem giderim sözü gelinler için söylenmektedir. Bu ağlama yuvasından ayrılmasının bir neticesidir. Bir bakıma içersinde yeni yuvasına gitmesinin mutluluğu saklıdır.

Gelinin örtüsü, düğün gecesi genç kızların yüzüne örtülür ise kısmetlerinin açılacağına inanılır. Gelin teli bekar kızlara kısmetlerinin açılması için verilir.

 EKMEK KIRMA

Aynı şekilde gelin baba evinden çıkında damadın başında ekmek kırılır. Bu ekmekten herkese verilir.Kısmetlerinin açılması için dağıtılan bu ekmek daha ziyade gençlerin bahtlarının açılması içindir. Ekmek bazen de balla birlikte verilmektedir. Böylece bolluk ve sağlık dilenir.Gelinin ekmek gibi kabaran, artan, bal gibi tatlı olması temenni edilmiş olur.

Gelinin terkisine yada düğün aracında yanına veya kucağına erkek çocuk verilirse ilk çocuğunun erkek olacağına inanılmaktadır.

GELİNİN PABUCU ÇALINIRSA NE OLUR?

Gelin yeni yuvasına girerken ayakkabısını çıkartmaz. Çıkartırsa gelinin ayakkabısını kim çalarsa para karşılığında geri verir.

Yöremizde ak fıta örtünen kızın tez kocaya varacağına inanılmaktadır.

Kaynak:Ali Osman KARAKUŞ, Sandıklı Folklorundan Damlalar cilt.2

Ali Osman Karakuş hakkında:
Ali Osman KARAKUŞ 1977 yılı kışında Sandıklı'da doğdu. İlkokulu Bekteş Köyünde, Liseyi ise Sandıklı Lisesinde okudu. Yayın hayatına şiirle ilkokul sıralarında başladı. Şiirlerinde Ozan Çulsuz mahlasını kullanmaktadır. Türk Yurdu, Türk Yurtları, Türk Edebiyatı, Yesevi, Sevgi Yolu, Gülpınar,Ozanca,Beldemiz Afyon,Dört Mevsim Sandıklı, Pankobirlik gibi dergilerde şiir ve araştırma yazıları yayınlandı. Bunun yanı sıra uzun yıllar çeşitli yerel radyolarda sunuculuk ve kültürel proğram yapımcılığı yaptı. Yerel araştımalara ağırlık veren yazarın araştırma ve şiirleri, Sandıklı Yurt Sesi, Sandıklı Sesi, Sandıklı Yıldızı, Sandıklı Termal gazetelerinde yazı dizisi olarak yayımlandı. Şairlik yönü ağır basan yazar değişik antolojilerde de yer almıştır. Bunlardan bazıları şöyledir, Türkiye Ozanlar Antolojisi, Afyonkarahisarlı Halk Ozanları Antolojisi, Ozanlar Güldeste, Ozanlar Duygu Seli, Anonim Üç, Çam sakızı Çoban Armağanı. Sandıklı araştırmaları konusunda çeşitli komisyonlarda görev almıştır. Yayınlanmış Ortak çalışmaları: Yakamoz (Şiir) Geçmiş Zaman Olur ki Fotoğraflarla Sandıklı cilt.1 Geçmiş Zaman Olur ki Fotoğraflarla Sandıklı cilt.2 Gün Olur Asra Bedel Sandıklı Kilimleri Yazarın yayınlanmış diğer serleri ise şöyledir; -Elif (Şiir) -Cumhuriyet Öncesi ve Sonrası Tarihte Sandıklı -Sandıklı Folkorundan Damlalar Cilt.1 -Şifalı Frigyanın İncisi Hüdai Kaplıcaları -Oku Beni Yaz Beni / Şehitler Destanı -Yunus Emre Türbesi -Sandıklı Ulu Cami -Tarihi Sandıklı Hisarı -Hüdai Kaplıcaları -Akdağ Tabiat Parkı -Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle ilgili Halk İnançları Cilt.1 -Dediler ki Vatan Sağolsun, Sandıklı'lı Şehitlerimiz. Araştırma çalışmaları devam eden yazar çeşitli bilimsel toplantılarda Sandıklı ile ilgili bildiriler sunmuştur. 2011 yılında yapılan Sandıklı Araştırmaları Sempozyumunda düzenleme kurulu üyeliğini de yapan yazar,“Sandıklı Türbeleri ve Halk Kültürüne Etkileri” isimli bir bildiri sunmuş olup sempozyum bildirileri Ege Üniversitesi tarafından aynı isimle kitaplaştırılmıştır. Yazarın hazırlığı tamamlanmış baskıya hazır eserleri ise şöyledir; -Geçmiş Zaman olur ki Fotoğraflarla Sandıklı Cilt.3 (Komisyon) -Şeyh Safa Hayatı ve Divanı -Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle İlgili Halk İnançları Cilt.3 -Sandıklı Yöresinde Mani Söyleme Geleneği ve Sandıklı Halk Manileri -Sandıklı Efsaneleri -Sandıklı ve Çevresinde Masal Söyleme Geleneği ve Sandıklı Masalları -Sandıklı Folklorundan Damlalar-2 -Gurbette Yalnız bir Şair, Sandıklı'lı Fikri -Sandıklı'lı Şair ve Yazarlar Antolojisi -Sandıklı ve Çevresinde Eğlence Kültürü (Çocuk ve Yetişkin Oyunları) -Sandıklı ve Çevresinde Köy Odası Geleneği -Han Buyruğu (Şiir) -Zemheride Açan Çiğdem (Şiir) -Köyden Şehre Mektuplar (Şiir) -Sandıklı'da Sporun Dünü Bu günü -Kaybolan Değerlerimiz -Sandıklı Halkevi Kuruluş ve Faaliyetleri -Şiirlerle Sandıklı Antolojisi -Hikayeli Sandıklı Türküleri ve Yeni Türkü Derlemeleri Araştırması devam eden çalışmaları: -Sandıklı ve Çevresinde Halk Hekimliği ve uygulamaları -Tarih ve Folklor Açısından Kasaba ve Köylerimiz / -Sandıklı'da Kitabeli Yapılar ve Sandıklı Kitabeleri -Sandıklı ve Çevresinde Halk İnançları ve Uygulamaları -Meşhur Lakaplar ve Hikayeleri -Sandıklı Sözlüğü gibi araştırma çalışmaları devam etmektedir. Araştırmaya olan merakı ile ortaokul sıralarında Osmanlı Türkçesini öğrendi. Öğrenim hayatına ise Anadolu Üniversitesi Tarih Fakülte- sinde devam etmekte olan yazar halen Dinar Pancar Ekicileri Kooperatifi Sandıklı Satış Mağazasında görevli olup evli ve üç çocuk babasıdır.

Cevap Yazın

Doğrulama Sorusunu Cevaplayınız. * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

sikiş
Blue And Black WP Theme