KORUYUCU ÖZELLİĞİ OLDUĞUNA İNANILAN TÜRBE VE YATIRLARIMIZ
22 Kasım 2012
13:22
1863 Kez Okundu

Koruyucu Özelliğine İnanılan Türb: Sae ve Yatırlar: Sandıklı ve çevresinde bulunan bazı türbe ve yatırların insanları koruduğu hatta insanları korumakla kalmayıp onlarında görünmeyen güçler tarafından korunduğuna inanılmaktadır.Herkese görünmeyen su ve yatırları da buna örnek gösterebiliriz.

Murtaz Dede Yatırı:İlçeye bağlı Baştepe[1] (Murtaz-Mırtat) köyünde bulunan yatırın kendisine bağlananları koruduğuna inanılmaktadır.  Uzun yola çıkacak olanlar,gurbete gidecek olanlar ve askerlik çağı gelen gençler tarafından ziyaret edilerek hayır duada bulunulur.Yatırdan bir şey alınmaz.Bu amaçla Murtaz Dede’yi ziyaret edenlere Murtaz Dede’nin koruyucu kalkan olduğuna inanılmaktadır.[2]

Koçgazi Dede Türbesi:Koçgazi Köyünde bulunan türbenin görünmeyen güçler tarafından korunulduğuna inanılmaktadır.[3]  Türbe ve çevresinden ağaç kesenlerin onmayacağı, başlarına üzücü olayların geleceği inancı asırlardır ağaçların kesilmeden günümüze kadar gelmesine vesile olmuştur.[4]Koçgazi Dede’ye atfedilen bu kudsiyet sayesinde ormanlık alanların insanlar tarafından tahrip edilmesinin önüne geçilmiştir.

Dikmen Dede Yatırı:İlçeye bağlı Akharım [5]Kasabasında buluna

n Dikmen Dede yatırının da Koçgazi türbesinde olduğu manevi güçler tarafından korunduğu inancı ile ağaç kesilmemektedir.

Erağıl Dede Yatırı:İlçeye bağlı Menteş Kasabası sınırları içersinde kalan Akdağ’da kendi adıyla bilinen tepede bulunmaktadır.Yatır yanında bulunan ardıç ağacının koruyucu özelliği olduğuna inanılmaktadır.Bu ağacın zehirli olduğunu da söyleyenler vardır.Bir hayvanın ak çiğerinin ağaca asıldığı halde günlerce bir tek sinek bile konmadan kurduğu günümüzde bile anlatılmaktadır.[6]

Sandıklı ve çevresinde bulunan türbe ve yatırlar halkın kudisyet atfettiği özelliğine göre ziyaret edilmektedir. Yukarıda öne çıkan özelliklerden dolayı halk kültüründe yer edinmiş türbe ve yatırlara örnekler verdik.Buna benzer örnekleri çoğaltmak mümkün. Halk nazarında değişik gücü olduğuna inanılan bazı türbe ve yatırlar; Afakan Taşı:İlçeye bağlı Dutağaç köyü yolu üzerinde yol kenarında bulunan büyük bir taş

parçasıdır. Altını ıslatan çocuklar,içi kalkan (Afakanı) kişilerin ziyaret ettikleri bir yerdir.Bunun yanı sıra gelecek beklentisi olanlar tarafından da ziyaret edildiği görülmektedir. İleride daha iyi bir mevkide olmak gibi düşüncesi olanlar afakan taşına çivi çakmaktadırlar. Altını ıslatan ve iç kakığı olanlar ise kaya parçasından üç defa olmak üzere yere atlarlar.Çivi çakmanın yanı sıra bozuk para koyanlar da bulunmaktadır.[7]

Kırklar Türbesi: Anadolu’muzun her köşesinde, her köyünde üçlere, yedilere, kırklara rastlamak mümkündür.

Anadolu insanı zorda, çaresiz kaldığı zaman bu gazi Alperen tiplemelerine dayanarak yarınlara umutla bakmayı, umutsuzluk uçurumuna karşı direnmeyi, her ne olursa olsun hayatın

yinede devam ettiği inancını kaybetmemiştir.

İlçemizde Tepekent olarak adlandırılan (Halk arasında Hıdırlık ta denilmektedir.)  yerde kırklara ait olduğu söylenen bir makam bulunmaktadır.Günümüzden 40-50 yıl kadar önce burada kırk adet mezar bulunduğunu söyleyenlerde bulunmaktadır. Günümüzde ise bir tek mezar ve türbe şekline ge

tirilmiştir.

Kırklar türbesi sıkıntıya düşen, çaresiz kalan gerek ilçemiz insanının gerekse başka illerde ikamet eden insanlarımızın bir uğrak yeridir.  İnanmasanız bir gün çıkın kırklara bekleyin. Gelenlere ve niçin geldiklerine şöyle bir bakın. Kimi sevda yarasına yakalanmış dertli bir aşık, kimisi derdine çare arayan birhasta…

Bazısı evim olsum, arabam olsun, bazısı mutlu bir yuvam olsun dilekleriyle çakıl taşlarından şekiller örer…

Her ne kadar batıl inanç olarak nitelendirilse de  çaresiz insanlarımıza güç veren bir umut kapısı olma görevini asırlarca devam ettirmektedir.[8]

Sonuç olarak özetlemek gerekirse, Anadolu insanı kendilerine yurt kuran önder kişileri sonsuza kadar yaşatmak, hem de kendi hayatlarını onlarla paylaşmak için bazı mekanlara kutsiyet ve

rmişlerdir. Ayrıca buraları emanet duygusuyla koruyarak ziyaret etmek suretiyle onlara karşı olan vefa borçlarını ödemeye çalışmışlardır. Halen ziyaret edilmekte olan bu makamlardan bazılarının eski inanç ve kültürlerden izler taşıması durumu büyük ölçüde değiştirmemiştir. Bunların ötesinde bazı efsane ve menkıbelerle süslenen ziyaret olgusu yörenin kültürel ve dini değerleriyle de zenginleştirilmiştir.


[1] Şehir merkezine12 km. mesafededir. Eski adı Murtaz’dır. Murtaz ismi

de köyde bulunan bir tepenin doruğunda mezarı bulunan Murtaz Yatırdan almıştır.2010 Nüfus sayımına göre nüfusu, 716’dır.

[2] K.K.Bekteş Köyünden Kazım Karakuş,Baştepe Köyü eski İmamı olup 60 ya

şında okuma yazma biliyor.

[3] Aydın Durdu-Kutsal İnsan,Kutsal Mekan:Evliya İnancı-Türbe-yatır ve ziyaret yerleri-Ekolojik Yaşam Dergisi Buğday-11/2001 Sayısı

[4] Ali Osman Karakuş-Sandıklı Folklorundan Damlalar,Sandıklı Bld.Yay.Ankara-2010,  c.1,s;241-246

[5] Sandıklı İlçe merkezine28 km.mesafede olup 2010 yılı sayımına göre nüfusu 2.461’dir.

[6] K.K.Sorkun Kasabası,Körenikler Mahallesinden Osman Atalay Yaş 60 Okuma yazma biliyor.

[7] A.Osman Karakuş,a.g.e. sy.253

[8]
A.Osman Karakuş,a.g.e. sy.40

Ali Osman Karakuş hakkında:
Ali Osman KARAKUŞ 1977 yılı kışında Sandıklı'da doğdu. İlkokulu Bekteş Köyünde, Liseyi ise Sandıklı Lisesinde okudu. Yayın hayatına şiirle ilkokul sıralarında başladı. Şiirlerinde Ozan Çulsuz mahlasını kullanmaktadır. Türk Yurdu, Türk Yurtları, Türk Edebiyatı, Yesevi, Sevgi Yolu, Gülpınar,Ozanca,Beldemiz Afyon,Dört Mevsim Sandıklı, Pankobirlik gibi dergilerde şiir ve araştırma yazıları yayınlandı. Bunun yanı sıra uzun yıllar çeşitli yerel radyolarda sunuculuk ve kültürel proğram yapımcılığı yaptı. Yerel araştımalara ağırlık veren yazarın araştırma ve şiirleri, Sandıklı Yurt Sesi, Sandıklı Sesi, Sandıklı Yıldızı, Sandıklı Termal gazetelerinde yazı dizisi olarak yayımlandı. Şairlik yönü ağır basan yazar değişik antolojilerde de yer almıştır. Bunlardan bazıları şöyledir, Türkiye Ozanlar Antolojisi, Afyonkarahisarlı Halk Ozanları Antolojisi, Ozanlar Güldeste, Ozanlar Duygu Seli, Anonim Üç, Çam sakızı Çoban Armağanı. Sandıklı araştırmaları konusunda çeşitli komisyonlarda görev almıştır. Yayınlanmış Ortak çalışmaları: Yakamoz (Şiir) Geçmiş Zaman Olur ki Fotoğraflarla Sandıklı cilt.1 Geçmiş Zaman Olur ki Fotoğraflarla Sandıklı cilt.2 Gün Olur Asra Bedel Sandıklı Kilimleri Yazarın yayınlanmış diğer serleri ise şöyledir; -Elif (Şiir) -Cumhuriyet Öncesi ve Sonrası Tarihte Sandıklı -Sandıklı Folkorundan Damlalar Cilt.1 -Şifalı Frigyanın İncisi Hüdai Kaplıcaları -Oku Beni Yaz Beni / Şehitler Destanı -Yunus Emre Türbesi -Sandıklı Ulu Cami -Tarihi Sandıklı Hisarı -Hüdai Kaplıcaları -Akdağ Tabiat Parkı -Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle ilgili Halk İnançları Cilt.1 -Dediler ki Vatan Sağolsun, Sandıklı'lı Şehitlerimiz. Araştırma çalışmaları devam eden yazar çeşitli bilimsel toplantılarda Sandıklı ile ilgili bildiriler sunmuştur. 2011 yılında yapılan Sandıklı Araştırmaları Sempozyumunda düzenleme kurulu üyeliğini de yapan yazar,“Sandıklı Türbeleri ve Halk Kültürüne Etkileri” isimli bir bildiri sunmuş olup sempozyum bildirileri Ege Üniversitesi tarafından aynı isimle kitaplaştırılmıştır. Yazarın hazırlığı tamamlanmış baskıya hazır eserleri ise şöyledir; -Geçmiş Zaman olur ki Fotoğraflarla Sandıklı Cilt.3 (Komisyon) -Şeyh Safa Hayatı ve Divanı -Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle İlgili Halk İnançları Cilt.3 -Sandıklı Yöresinde Mani Söyleme Geleneği ve Sandıklı Halk Manileri -Sandıklı Efsaneleri -Sandıklı ve Çevresinde Masal Söyleme Geleneği ve Sandıklı Masalları -Sandıklı Folklorundan Damlalar-2 -Gurbette Yalnız bir Şair, Sandıklı'lı Fikri -Sandıklı'lı Şair ve Yazarlar Antolojisi -Sandıklı ve Çevresinde Eğlence Kültürü (Çocuk ve Yetişkin Oyunları) -Sandıklı ve Çevresinde Köy Odası Geleneği -Han Buyruğu (Şiir) -Zemheride Açan Çiğdem (Şiir) -Köyden Şehre Mektuplar (Şiir) -Sandıklı'da Sporun Dünü Bu günü -Kaybolan Değerlerimiz -Sandıklı Halkevi Kuruluş ve Faaliyetleri -Şiirlerle Sandıklı Antolojisi -Hikayeli Sandıklı Türküleri ve Yeni Türkü Derlemeleri Araştırması devam eden çalışmaları: -Sandıklı ve Çevresinde Halk Hekimliği ve uygulamaları -Tarih ve Folklor Açısından Kasaba ve Köylerimiz / -Sandıklı'da Kitabeli Yapılar ve Sandıklı Kitabeleri -Sandıklı ve Çevresinde Halk İnançları ve Uygulamaları -Meşhur Lakaplar ve Hikayeleri -Sandıklı Sözlüğü gibi araştırma çalışmaları devam etmektedir. Araştırmaya olan merakı ile ortaokul sıralarında Osmanlı Türkçesini öğrendi. Öğrenim hayatına ise Anadolu Üniversitesi Tarih Fakülte- sinde devam etmekte olan yazar halen Dinar Pancar Ekicileri Kooperatifi Sandıklı Satış Mağazasında görevli olup evli ve üç çocuk babasıdır.

Cevap Yazın

Doğrulama Sorusunu Cevaplayınız. * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Blue And Black WP Theme