KUDÜM DEDE TÜRBESİ
17 Kasım 2012
01:30
1334 Kez Okundu

KUDÜM DEDE TÜRBESİ: Yeri, Sandıklı’ya su veren su deposunun üst tarafındadır.

Adından da anlaşılacağı gibi Mevlevi zikir törenlerinde görev yapan bir “Kudumzen”dir.

Kudum kelime anlamı olarak; Arapça kökenli bir kelime olup çalan manasındadır. Mevlevi zikirlerinde kullanıldığı anlamda ise; Yarım küre biçiminde bir çift küçük davuldan oluşan ve din müziğinin önemli çalgılarından “kudüm”, dindışı ve mehter müziğinde “nakkare” adıyla anılmaktadır.

Her ne kadar Kudum Dede’nin, Anadolu’nun fethi sırasında şehit düşmüş bir eren olduğu söylenmekte ise de araştırmacılar Kudum Dedenin 15. ve 16.yüzyıl arasında yaşamış olduğunu görüşünde hem fikirdirler. Kudum Dedenin bir Mevlevi şeyhi olduğu bilinmektedir. Afyonkarahisar ilinin Mevlevilik merkezi olması sebebiyle Sandıklı’da buna paralel Mevlevilerin yoğun olduğu bir şehirdir. Mevlevi şeyhi olarak Sandıklı’da iki büyük evliya göze çarpmaktadır. Bunlardan birisi Şeyh Yahşi Köyünde türbesi bulunan Şeyh Yahşi Hazretleri diğeri ise Kudum Dededir.

Kudum dede, ilçemiz Karacören yolunda bulunan Tekke Odası olarak bilinen yerde metfun Al-i er Rumi hazretlerinin müridi ve sancaktarıdır.Belirli bir döneme kadar Sandıklı’da Mevlevilik devam etmiş fakat 1.Dünya Savaşının çıkmasıyla birlikte ilçemizde Mevlevilik kendi varlığını yitirmiştir. Buna en büyük sebep ise Mevlevi dervişlerinin topyekün savaşlara katılması ve hiç birsinin sağ olarak geriye dönememesidir. Diğer tarikatlar varlığını günümüze ya da yakın döneme kadar sürdürmüş fakat Mevlevilik yukarıdaki sebepten dolayı, çıra yakacak dervişi kalmadığından devamını ve gelişmesini sağlayamamıştır.

 Halk İnançları:Kudum Dede ilçemiz ve çevresinden çok ziyeret edilen türbelerimizden birisidir. Konuşamayan,peltek olan çocukların hastalıklarının giderilmesi için halk tarafından ziyaret edilmekte ve bu mübarek zaat aracı kılınarak dua edilmektedir. İlçemiz Kırklar türbesinde görülen taşlarla şekil yapma burada da görülmektedir.

Türbe ve Çevresi: İlçemiz Karacören yolu üzerinde bulunan su deposunun alt tarafındadır. Yığma taşla beton malzeme kullanılarak yapılmıştır.Türbenin ilk halinin sade taş ve çamur sıvama ile olduğu bilinmektedir.Etrafı tel örgü ile çevrilidir. Sandıklı’yı bir bütün olarak gören bir yükselti üzerindedir.


 Kudum, Mevlevî müziğinin dört temel çalgısından biri (diğerleri “ney”, “rebap” ve “halile”) olan “kudüm”ün, çapları yaklaşık 28-30 cm civarındaki davulları, dövme bakırdan yapılmış olup biri büyük diğeri küçük iki tasa benzer. Yüksekliği ise yaklaşık 16 cm. olan taslar, dibe doğru daralırlar. Büyüğünün ağzına iki, küçüğünün ağzına bir milim kalınlığında deri gerilir. Tiz ses veren davul (tek) sola, öbürü (düm) sağa konur. Daha ince bir derinin gerildiği (tek), boyut olarak da (düm)den biraz küçüktür. Devrilip sallanmalarını önlemek için, simit denen, içi pamuk doldurulmuş bir çift meşin halka üstüne oturtulan davullar, “zahme” denilen bir çift ahşap çubukla çalınır. “Kudüm”ün bakır gövdesi, metalik tınıyı gidermek amacıyla çoğunlukla dıştan meşinle kaplanır.

A.Osman Karakuş,Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle ilgili Halk İnançları sayfa,153

 Dipnotlar

SANCAKTAR : Sancak taşıyan kişiye denir. Aynı mânâda “alemdar” kelimesi de kullanılır. Tekkelerde bulunan sancakları korumakla ve tekke mensuplarının sancakla gittikleri zamanlarda, taşımakla görevli derviş hakkında kullanılan bir tâbirdir. Bu görev, tarikatta ilerlemiş kişilere verilirdi.

 Dr.Mehmet Aysoy ile Sandıklı’nın sosyolojik Tarihi üzerine yaptığımız görüşme notlarından

 Sandıklı dünü bugünü,Sandıklı Lisesi Yay.S,41

 Taşlarla şekil yapma uygulaması,kişinin dileğini ifade eden bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır.Ev,araba vs. taşlarla şekillendirilmektedir.

Ali Osman Karakuş hakkında:
Ali Osman KARAKUŞ 1977 yılı kışında Sandıklı'da doğdu. İlkokulu Bekteş Köyünde, Liseyi ise Sandıklı Lisesinde okudu. Yayın hayatına şiirle ilkokul sıralarında başladı. Şiirlerinde Ozan Çulsuz mahlasını kullanmaktadır. Türk Yurdu, Türk Yurtları, Türk Edebiyatı, Yesevi, Sevgi Yolu, Gülpınar,Ozanca,Beldemiz Afyon,Dört Mevsim Sandıklı, Pankobirlik gibi dergilerde şiir ve araştırma yazıları yayınlandı. Bunun yanı sıra uzun yıllar çeşitli yerel radyolarda sunuculuk ve kültürel proğram yapımcılığı yaptı. Yerel araştımalara ağırlık veren yazarın araştırma ve şiirleri, Sandıklı Yurt Sesi, Sandıklı Sesi, Sandıklı Yıldızı, Sandıklı Termal gazetelerinde yazı dizisi olarak yayımlandı. Şairlik yönü ağır basan yazar değişik antolojilerde de yer almıştır. Bunlardan bazıları şöyledir, Türkiye Ozanlar Antolojisi, Afyonkarahisarlı Halk Ozanları Antolojisi, Ozanlar Güldeste, Ozanlar Duygu Seli, Anonim Üç, Çam sakızı Çoban Armağanı. Sandıklı araştırmaları konusunda çeşitli komisyonlarda görev almıştır. Yayınlanmış Ortak çalışmaları: Yakamoz (Şiir) Geçmiş Zaman Olur ki Fotoğraflarla Sandıklı cilt.1 Geçmiş Zaman Olur ki Fotoğraflarla Sandıklı cilt.2 Gün Olur Asra Bedel Sandıklı Kilimleri Yazarın yayınlanmış diğer serleri ise şöyledir; -Elif (Şiir) -Cumhuriyet Öncesi ve Sonrası Tarihte Sandıklı -Sandıklı Folkorundan Damlalar Cilt.1 -Şifalı Frigyanın İncisi Hüdai Kaplıcaları -Oku Beni Yaz Beni / Şehitler Destanı -Yunus Emre Türbesi -Sandıklı Ulu Cami -Tarihi Sandıklı Hisarı -Hüdai Kaplıcaları -Akdağ Tabiat Parkı -Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle ilgili Halk İnançları Cilt.1 -Dediler ki Vatan Sağolsun, Sandıklı'lı Şehitlerimiz. Araştırma çalışmaları devam eden yazar çeşitli bilimsel toplantılarda Sandıklı ile ilgili bildiriler sunmuştur. 2011 yılında yapılan Sandıklı Araştırmaları Sempozyumunda düzenleme kurulu üyeliğini de yapan yazar,“Sandıklı Türbeleri ve Halk Kültürüne Etkileri” isimli bir bildiri sunmuş olup sempozyum bildirileri Ege Üniversitesi tarafından aynı isimle kitaplaştırılmıştır. Yazarın hazırlığı tamamlanmış baskıya hazır eserleri ise şöyledir; -Geçmiş Zaman olur ki Fotoğraflarla Sandıklı Cilt.3 (Komisyon) -Şeyh Safa Hayatı ve Divanı -Sandıklı Türbeleri ve Türbelerle İlgili Halk İnançları Cilt.3 -Sandıklı Yöresinde Mani Söyleme Geleneği ve Sandıklı Halk Manileri -Sandıklı Efsaneleri -Sandıklı ve Çevresinde Masal Söyleme Geleneği ve Sandıklı Masalları -Sandıklı Folklorundan Damlalar-2 -Gurbette Yalnız bir Şair, Sandıklı'lı Fikri -Sandıklı'lı Şair ve Yazarlar Antolojisi -Sandıklı ve Çevresinde Eğlence Kültürü (Çocuk ve Yetişkin Oyunları) -Sandıklı ve Çevresinde Köy Odası Geleneği -Han Buyruğu (Şiir) -Zemheride Açan Çiğdem (Şiir) -Köyden Şehre Mektuplar (Şiir) -Sandıklı'da Sporun Dünü Bu günü -Kaybolan Değerlerimiz -Sandıklı Halkevi Kuruluş ve Faaliyetleri -Şiirlerle Sandıklı Antolojisi -Hikayeli Sandıklı Türküleri ve Yeni Türkü Derlemeleri Araştırması devam eden çalışmaları: -Sandıklı ve Çevresinde Halk Hekimliği ve uygulamaları -Tarih ve Folklor Açısından Kasaba ve Köylerimiz / -Sandıklı'da Kitabeli Yapılar ve Sandıklı Kitabeleri -Sandıklı ve Çevresinde Halk İnançları ve Uygulamaları -Meşhur Lakaplar ve Hikayeleri -Sandıklı Sözlüğü gibi araştırma çalışmaları devam etmektedir. Araştırmaya olan merakı ile ortaokul sıralarında Osmanlı Türkçesini öğrendi. Öğrenim hayatına ise Anadolu Üniversitesi Tarih Fakülte- sinde devam etmekte olan yazar halen Dinar Pancar Ekicileri Kooperatifi Sandıklı Satış Mağazasında görevli olup evli ve üç çocuk babasıdır.

Cevap Yazın

Doğrulama Sorusunu Cevaplayınız. * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Blue And Black WP Theme