TARİH FIŞKIRAN BELDE: SORKUN KASABASI
08 Mayıs 2013
16:19
2921 Kez Okundu

TARİH FIŞKIRAN BELDE: SORKUN KASABASI

             5000 yıldan daha eski bir geçmişi olan Sandıklı ve çevresinde gün yüzüne çıkmayı bekleyen pek çok sayısız mekân vardır. İlçe merkezi, kasaba ve köylerimizde o kadar çok tarih birimi vardır ki, pek çoğu bilinmemektedir. Araştırmacıları bekleyen bu mekân ve yapılardan birisi de Sorkun Kasabamızdır. Kasabada Frigyalılar, Germiyanoğulları, Osmanlı İmparatorluğuna ait pek çok eser ve kalıntı vardır. Cami, çeşme, zaviye, mektep vakfiyeleri yanında tarihi hamamı, Tokalı Kanyonu, Akdağ’da bulunan doğal güzellikler hep Sorkun Kasabası’ndadır. Sizlere Sorkun Kasabası’nda bulunan kültür varlıkları hakkında kısa bilgiler arz etmek istiyorum.

 

            SORKUN YUMRUCA’DA GERMİYANOĞLU DÖNEMİNE AİT CAMİİ

İlk defa gün yüzüne çıkan bu camiye ait Osmanlıca kitabenin fotoğrafı ektedir. Bir evin bahçesinde bulunan bu cami kitabesine ait cami şu anda yoktur. Caminin yeri ve konumu hakkında bilgi edinemedim. Elde kalan 719 yıl öncesine ait kitabe bölgenin tarihi açısından çok önemlidir. Kitabenin okunabilen kısmı şu şekildedir:

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

VE İNNE MESACİDALLAHE FELA TED’U MEAL-LAHİ EHADE UMİRA HEZEL-MESCİD-İL-MÜBAREKE BİR-RESMİ EL-EMİRÜ EBUL-HAYRAT ÖMER BİN—- Fİ SENE-İ SEMANİYE VE SEB’Û MİE (H.708-M. 1294)

resim1

 

Bu kitabe Sandıklı Ulu Cami’nin yapım kitabesi ile stil, figür, dizayn ve ifade yönünden bakıldığında aynı hattat tarafından yazıldığı intibaını vermektedir. Sorkun Kasabası Yumruca Mahallesinde bir evin bahçesindedir. Kitabe’nin daha geniş incelemesi kitap çalışmamızdadır. (Not: Bu kitabeyi, ilçemizde bir özel sürücü kursu 2013 yılı için bastırdığı takvimde “çeşme kitabesi” diye hatalı bir biçimde takdim etmiştir)

 

SORKUN KÖY CAMİİ:  Kasabanın en eski camisi olan bu camiye ait H.1232 H.1818 yılı vakfiye defterinde bu cami ve mektep-okul ile ilgili şu belge vardır:

Vakf-ı Camii-i Şerif ve mektep der karye-i Sorkun deruhde-i mütevellisi Mustafa bin İbrahim ile devriye olunan muhasebesi. Nakdi-i mal-i bütün: 8920. Bir senelik tamamı: 1448–1255=1083–66 Harç muhasebesi=1016 guruş cami ve mektep masarıfatı-ı baha

H.1267-M.1853 Yılına ait Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Genel Müdürlüğü EV. d.14527–5 sayılı belgesinde şu bilgiler vardır:

Vakfı-ı Cami-i Şerif ve Mektep der karye-i Sorkun der kaza-i mezbur deruhte-i mütevellisi Mustafa bin İbrahim ile rüyet olunan muhasebesidir. Neması:1388–500=888 Cami-i şerif ve mektep tamirine sarf olunan –50 harç muhasebesi= 838 Nukûdu: 9917+838=10755 guruş

resim2

 

 

Üst tarafta kitabesinin verdiğimiz caminin bu vakfa ait olup olmadığı konusu tam tespit edemedim. Sandıklı’da ve çevremizdeki diğer cami ve zaviye belgeleri basıma hazır fakat sponsor bulamadığım kitap çalışmamızdadır.

 

SORKUN KÖY ÇEŞMESİ: Osmanlı arşiv belgeleri içinde Sorkun’da bulunan bu vakıf çeşmeye ait şu bilgiler vardır:

H.1267-M.1853 Yılına ait Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Genel Müdürlüğü EV. d.14527–5 sayılı belgesinde şu bilgiler vardır: Vakfı-ı çeşme-i der karye-i Sorkun tabi-i Sandıklı deruhte-i Halil bin Ahmet Ağa ile rüyet olunan muhasebesidir. Neması:213 Nükudu: 1427 Ba-müfredat çeşme masarifi: 265 Ber mucip bâlâ-i ebrarî: 213 guruş ileri senede mahsup olacak vakfın rüyeti:152 guruş

Bu çeşmenin kesin olarak nerede olduğunu tespit edemedim.

Sorkun’da araştırmalarımız içinde Bahçe İçi Camii doğu duvarında bir kitabe dikkatimizi çekti. Burada ”cami kitabesi” olması gerekirken bir çeşme kitabesi olmasının nedenini cami görevlisine sorduk. O da ” Bu çeşme burada imiş. Yıkılınca taşı kaybolmasın diyerek buraya koymuşlar” Mermer kitabede kabartma yazı ile şu ifadeler okunabildi:

 

Ettiği hayrat bu mâi-çün icra-i yevm-ül kıyam

Umarım k kabr-i mekânım cennet-i dar-üs-selam

Kaldı bu hayrat-ı bâni rıza-Allah için hemin

Hazreti Hallak u âlemin belalardan kılsın emin

Sahip-ül-hayrat Ismahan Hatun. Sene:1220 (M.1805)

 

resim3

 

SORKUN HAMAMI: İlçemize bağlı Sorkun Kasabası’nda bir evin bahçesindeki bu hamamın yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Halk arasında “Kör Hamam” denilmektedir. Hamam kitabesi olması gereken yeri yıkıktır. Kasabanın adı 1530 yılı Osmanlı arşivlerinde aynen geçmektedir. Köyde konuşulan sözlere göre Osmanlı dönemine ait olduğu tahmin edilmektedir. Boyutları 7×7 metre civarındadır. Çok basit bir plan şekli; giriş, sol tarafta oda ve karşıda külhan halen ayaktadır. Hamamın köşe alt grupları, külhanın üstü tamamen yıkıktır. Hamam içinde iki yıkanma bölümü ve olukları bellidir. Hamamın köşelerinde, kapılarında ve dış duvarlarda kesme taş, aralarda ise moloz taş, tuğla ve toplama taş kullanılmıştır. Ayakta kalan duvarlarda Horasan harcı üzerine orijinal süslemeler ve desenler yapılmış ve boyanmıştır. Harap bir haldedir. İki kubbe kasnağı mevcut olup, üstü yoktur.

Kubbe kasnağı Türk mimari özelliğine uygun olarak V şeklinde yan duvarlara geçiş yapar. Bu üçgenler içinde motif süslemeler vardır. Yapımı tahminen Germiyan oğlu beyliğinin sonu, Osmanlı imparatorluğuna geçiş dönemi olduğu hissi uyandırmaktadır. Fotoğrafı ektedir.

 

resim4

resim5 HAMAMIN GENEL GÖRÜNÜŞÜ

 

SORKUNDA FRİGYA KALINTILARI: Tesadüfen rastladığımız bu Frigya dönemine ait yazılı taş parçası bir evin duvarında olup, fotoğrafı ektedir. Bölgemizde pek çok Roma-Frigya dönemine ait eserleri daha geniş bir biçimde kitap çalışmamızda içinde ele aldım.

 

resim6

 

Sorkun Kasabası ve çevresinde bulunan daha pek tarihi ve kültürel miras vardır. 16.yy Tokadî Baba Zaviyesi, 19. yy da Yumru Dede Zaviyesi olduğu Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde kayıtlıdır. Tüm bu belgeleri ve Sandıklı’da bulunan resmi arşiv belgelerini basıma hazır 8 ciltlik “Kültürel Varlıklarımız ve Belgelerde Sandıklı ”  isimli kitap çalışmamızda bulabilirsiniz.

 

7.Mayıs.2013

Hüseyin HÜSREVOĞLU

Emekli Öğr. Araştırmacı-Yazar

SANDIKLI

Hüseyin HÜSREVOĞLU hakkında:

Cevap Yazın

Doğrulama Sorusunu Cevaplayınız. * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

sikiş
Blue And Black WP Theme