Şifa Kavramının Tarihi;
17 Aralık 2013
09:03
1202 Kez Okundu

Şifa Kavramının Tarihi;

 

Şifa ve hastalık dini kavramlar olarak öncelikle üç büyük dinin metinlerinde yer alır. Dinlerde tıp1, sağlık2, hastalık, şifa tanımları arasında önemli benzerlikler söz konusudur. Sağlık ve sağlığın korunması dinlerin önemli alanlarıdır. Bu anlamda tıbbi bilgi (tedavi) için dini, vahye dayalı bir referans sisteminden, dini bir tıptan söz edemeyiz ancak sağlığın korunması için dini, vahiy referanslı emir ve yasaklardan söz edebiliriz. Yahudi kaynaklarında3 ve İncil’de yer alan bu manadaki emirler ve Kur’an-ı Kerim’de yer alan ayetler açıktır. Şifa dinlerde öncelikle duanın bir karşılığı olarak yer alır. Eski Ahit’te; duanın olumsuz koşulları ortadan kaldırıcı, şifa verici ve olağan üstü yönleri ile ilgi ayetler yer almaktadır. Benzer biçimde Hıristiyan inancında; hastalık, şifa, için dualar vardır. Hasta ve hastalıkları ifade etmek için Kur’an’da en çok tercih edilen kavram “marad” kavramıdır. İnsanın hem bedensel rahatsızlıklarını hem de cahillik, korkaklık, cimrilik, nifak gibi ahlakî kusurları ifade eden “marad” kelimesi çoğu manevî anlamda olmak üzere yirmiüç ayette kullanılır. Bu kullanımlar şek/şüphe, fücûr, yaralı gibi anlamlara gelse de daha çok her türlü hastalığı ifade etmek için kullanılmıştır.4

Şifa5 kavramı Kur’an’da altı ayette geçmektedir.6 (Tevbe 9, Yunus 10, Nahl 16, İsra 17, Şuara 26 ve Fussilet 41). Şifa kelimeleri isnadları bakımından iki yerde fiil (Tevbe, Şuara), üç yerde isim cümlesinin haberi olarak haber, Kur’an’a (Yunus, İsra, Fussilet) ve bir yerde de bala isnad edilmiştir (Nahl 16). Şifa ayetlerinde şifa kavramı iki ayette “sadr” kavramı, iki ayette de mümin kavramıyla birlikte kullanılmıştır. Sadr kalb kavramıyla ilgilidir. Kur’an’da hastalık çoğunlukla “kalplerin hastalığı” terkibi içinde geçmektedir. Yaygın kabul edilmiş yoruma göre sadr; kalb, nefs ve ruhu kapsayan mekanın adıdır.7 Kur’an’da hastalık (marad) kavramının çoğunlukla kalp hastalığı terkibi içinde geçtiği dikkate alındığında şifa, kalb, nesf, ruh gibi unsurları kuşatan bir kavramdır. Şifa kavramına paralel anlamlı kelimeler açısından Kur’an-ı Kerim’de mucize bağlamında şifa ile ilgili olarak, şifanın karşılığı ve iyileşme anlamında ‘tubriu, ubriu ve keşf’ kelimeleri yer alır.8 Kur’an-ı Kerim’de şifa kavramının bileşenleri olarak da; inşırah, sekine ve tumainne kelimeleri geçer.9 Kur’ân metninde tedavi lafız açık olarak geçmemekle beraber, zımnî ya da ima yoluyla bu kelimenin anlamına işaret edilmiştir.10 Bu bağlamda Kur’an- Kerim’de Kıyamet Suresi 27. Ayet tedavi kavramını içermektedir.11

 

 

İslam düşüncesinin ilk döneminde, kavramların felsefileştirildiği dönemde hastalık kavramı sekülerleşmiştir. Bu süreçte Galenik tıbbın İslam dünyasına girmesi ve özelde İbn Sina ile birlikte kurumlaşmasıyla hastalık beden odaklı –seküler- bir içerik elde etmiş ve ‘tedavi’ bu anlamın karşılığı olarak yer edinmiştir. Buna bağlamda şifa bu dönemde dini içeriğini korumuştur. Tıbbın kurumlaşmasıyla birlikte hastalığın kavramsal bağlamında ortaya çıkan değişim dini açıdan başka bir alanın gelişmesini koşullamıştır. Teodise olarak ifade edilen ve ‘adalet’ ve ‘kötülük’ probleminin felsefe içinde bir alan olarak gelişmesi, hastalık kavramının hem dini anlamını korumuş hem de felsefi bir içerik kazandırmıştır. Bu bağlamda tıp ve felsefe alanlarında dini kavramların bölünerek farklı içerikler elde ettiği görülmektedir. Bu kavramsal bölünmenin en önemli sonucu ‘ruh’ kavramının tıp ve felsefede ayrı anlamlar kazanmasıdır. Ruh kavramının Yunan düşüncesinde temel dikotomi olan ruh-beden dikotomisinin İslam düşüncesine aktarılmasıyla elde ettiği içerik, tıp alanında ‘manevi tıb’ kavramının altlığını oluşturmuştur. Bu süreç tedavi ve şifa kavramlarını seküler-dini dikotomisinin parçası haline getirmiştir.

mehmetaysoy.blogspot.com

Dr.Mehmet AYSOY hakkında:
Mehmet Aysoy, lisans, yüksek lisans ve doktorasını İstanbul Üniversitesi Sosyoloji bölümünde tamamlamıştır. Aysoy’un çalışmalarında temel yaklaşım; modern dönemin ürünü olan kavramların sorunları üzerine kurulmuştur. Sosyolojide küreselleşme çalışmalarına dair metateori çalışması yaptığı doktora tezinde; küreselleşme tezleri ve küreselleşme teorilerinin temel kavramlarının sorunlarını konu etmiştir.

Cevap Yazın

Doğrulama Sorusunu Cevaplayınız. * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Blue And Black WP Theme